Genel Temizlik Kavramı

Kirliliği meydana getiren etkenlerin ortadan kaldırılması işlemine temizlik denir. Kirlilik ise ;bir mekanın toz,döküntü,çöp,iz,leke,koku gibi etkenlerle insanlara rahatsızlık verecek derecede kaplanması ,arzulanan doğal ve temiz görüntüsünü kaybetmesidir. Başka bir tanımla kir ve temizlik; bir yüzey üzerinde mekanik ve kimyasal olarak zararlı etki gösteren ve estetik açıdan görünümü bozan her türlü olguya kir,bunların ortamdan uzaklaştırılmasına ise temizlik denir.

Genel Temizliğin Bilinen 4 Ana Amacı Vardır:

•  Yaşanabilir temiz ortamlar yaratmak,

•  Mekanları her zaman kullanıma hazır hale getirmek,

•  Ortamdaki yüzeylerin,kaplamaların ömrünü uzatmak ve korumak,

•  Mikroorganizmalardan arındırılmış güvenli hijyenik bir ortam yaratmak,bulaşıcı hastalık ve benzerlerinin yayılmasını önlemek,bakteri ve mikroorganizmaların transfer riskini sıfıra indirmek.

Bir alana tam olarak TEMİZ denilebilmesi için görünen kirlerin yanı sıra görünmeyen kirlerin de yok edilmesi gerekir.

Temizlik 5 Ana Grupta İncelenebilir :

•  Fiziksel Temizlik: Yüzeylerin toz,çöp,döküntü vb. görünen kirlerden arınması,

•  Kimyasal Temizlik: Yüzeylerin temizlenmesi amacıyla çeşitli kimyasal maddelerin kullanılması,

•  Bakteriyolojik Temizlik: Gözle görülmeyen ,hastalık yapabilen çeşitli patojen mikroorganizmaların yüzeylerden temizlenmesi,

•  Osmolojik Temizlik: Ortamda kokuya neden olan ,görünen ve görünmeyen kirliliklerin giderilmesi,

•  Entomolojik Temizlik: Ortamda haşere olmaması için yapılan temizlik ve kontrol.

Etkili Temizlik İçin Aynı Zamanda Şu Hususlara Dikkat Edilmelidir:

•  Temizliğin süresi,

•  Temizliğin sıklığı,

•  Temizlik yöntemi,

•  Temizlik çözeltisinin sıcaklığı,

•  Çözeltinin kullanım süresi,

•  Kullanılan temizlik maddesinin cins ve miktarı,

•  Kullanılan araç ve gereçler.

KİRLER

Kirler ,bakteri ve mikropların beslenmeleri için en iyi ortamı oluştururlar.Kir parçacıkları çoğunlukla mikroskobik büyüklüktedir. Katı,yarı katı ve sıvı halde bulunabilirler.Kirin materyal üzerine yapışması;kirin cinsine,kirin büyüklüğüne ve zamana bağlıdır .

Görünüş ve sağlık bakımından istenmeyen ve zararlı olabilen kir çeşitleri 4 şekilde gruplandırılabilir:

1. •  Oluşumuna göre kirler,
2. •  Görünüşüne göre kirler,
3. •  Temizlenme şekillerine göre kirler
4. •  Kaynağına göre kirler,

A.Oluşumuna Göre Kirler:

Bu kir grubunda kir maddesinin özelliği dikkate alınmaktadır.Buna göre kirler gevşek ,yapışkan ve partikül şeklinde gruplandırılmaktadır.

Gevşek Kir

Gevşek kir ,her çeşit yüzeye yapışmayan kirdir.(taş,kum,çakıl,gazete kırpıntıları,sigara izmariti,tahta talaşı gibi). Temizlenmesi kolay bir grubu oluşturur.Temizliği için mop,elektrikli süpürge ve el süpürgesinden yararlanılır.

Yapışkan Kir

Temiz yüzeylere yapışmış her çeşit elementlerdir.Bu tür kirler suda çözülebilen kirler(çamur,yiyecek,içecek gibi) ve çözücüde çözülebilen kirlerdir(yağ,motor yağı,tebeşir gibi).Kimyasal temizlik ve ıslak temizlikle giderilmesi mümkün olan kirlerdir.

B. Görünüşüne Göre Kirler :

Burada kirli maddenin dışarıdan görünüşüne göre yapılan bir gruplama sözkonusudur.Bu gruptaki kirlere toz,leke ve pas örnek olarak verilebilir.

Toz

Havada serbest olarak yüzen kuru kirdir.Her tip yüzeye konarak açığa çıkar.Yüzeylerin mat ve kötü görünmesine,kötü kokmasına neden olur.Tozlar sıvı ,buhar ve yağ ile temas ederse yüzeylere yapışırlar.Kısa periyotlarla tozların silinmesi gereklidir.

Lekeler

Leke; yiyeceklerin ,suyun,herhangi bir sıvı veya boyanın dökülmesiyle yüzeyin renginin değişmesidir. Kimyasal çözücülerle,emici tozlarla,ağartıcılarla,sabun ve su ile,sentetik deterjanlarla,asit,alkali veya yağ çözücülerle çıkarılabilirler. Eskimiş lekeler her zaman çözülmeyebilir. Fakat lekenin yeni olduğu biliniyorsa şu yol takip edilmelidir:

1. Emmesi için pudra,
2. Çözmesi için çözücü deterjan,
3. Asit veya alkali ile lekeyi çıkarmak gerekir.

Paslanma

Hava ,su ve yiyeceklerin yüzeyler (genellikle metaller)arasındaki kimyasal işlem sonucu meydana gelen bir tabaka veya lekedir.Metale bağlı olarak renk değiştirir. Demir rengi kahverengi,bakır rengi yeşil,gümüş,altın ve alüminyum rengi siyah renktir. Paslanmalar ,uygun bir asitle veya ovucu tozla ovmakla çıkarılabilir.

C.Temizlenme Şekillerine Göre Kirler:

Bu gruplandırmada ise kirlerin yüzeylerden uzaklaştırılmalarında kullanılan yöntem esas alınmaktadır.Bu kritere göre oluşan kirler şunlardır:

Su ile Temizlenen Kirler

Bu kir grubunda suyla yıkanarak ya da silinerek temizlenen kaba kir ,şeker,yağ,tuz,kan ve nişasta türü kirler bulunur.Kirlerin önemli bir kısmı bu grupta yer alır.Kiri oluşturan maddelerin çoğu ,iyi bir yıkama işleminde su,yıkama maddesi,ısı ve mekanik hareketin etkisiyle büyük oranda temizlenir.

Ağartılabilen Kirler

Ağartılarak temizlenen boyar maddeli kirlerdir. Meyve,çay,kahve,şarap,kola ,yemek sosu gibi kirler bu gruba örnek olarak verilebilir. Boyar maddelerin okside edilerek parçalanması sonucu , lekelerin beyazlatılmasıyla temizlenmiş olur.

Asitlerle Çıkan Kirler

Pas,kireç,metal lekeleri gibi asit temizleyicilerle çıkan kir grubudur. Yerleşmiş kalsiyum ve magnezyum tuzlarının diğer maddelerle birleşmesinden oluşur.Bunların temizlenmesi ise ,çamaşır elyafına zarar vermeyecek asidik maddelerle yapılan özel yıkama işlemi ile giderilir.

Solventlerle Çıkan Kirler

Makine yağları,mumlar,kozmetik,boya gibi kirler eritilerek çıkartılabile kirlerdir.Bu kirler su ve yıkama maddeleriyle çözülmeyen kirlerdir.Bunların giderilmesinde perkloretilen, trikloretilen,florakarbon ve ağır benzin gibi maddeler kullanılır.Bu temizlik maddelerinin kapalı mekanlarda kullanılması sakıncalıdır.

Özel Leke Çıkartma İşlemi Gerektiren Kirler

Bu gruba giren kirler, yıkama,ağartma ve yardımcı yıkama maddeleri ve solventlerle çözünmeyen leke türü kirler olup ,ayrı bir uzmanlık dalı olan özel leke çıkartma işlemini gerektirir.Bu gruba tükenmez kalem,ayakkabı boyası,ruj lekesi örnek olarak verilebilir.

C.Kaynağına Göre Kirler

Burada kirlerin geldikleri kaynak dikkate alınarak gruplama yapılmaktadır.Bu kritere göre gruplanan kirler şunlardır:

•  Vücuttan kaynaklanan kirler (deri hücreleri,ter,cilt yağları)

•  Çevreden ,atmosferden gelen kirler (toz,is,yakıt artıkları,yemek artıkları)

•  İşyeri koşullarından kaynaklanan kirler ,( hastahane,ilaç,kan,yağ,meyve,çay,şarap)

Günümüzde en sık problem olarak karşımıza çıkan kir tipleri şunlardır:

•  Çay ,kahve ,meyve suyu,mürekkep,yağ gibi lekeler , deterjanlı (alkali)bir solüsyonla yüzeyden uzaklaştırılabilir.

•  Boya (sentetik),madeni yağ gibi lekeler yüzeye zarar vermeden solvent yardımı ile çıkartılabilir. Fakat solvent çevre sağlığına zararlı olduğu için mekanik ovma maddeleri ile temizlik yapılabilir.

•  Kireç,pas gibi reaksiyon sonucu meydana gelmiş leke ve tortular ancak asidik solüsyonlarla ortamdan uzaklaştırılabilir.

•  Küf,mantar,bakteri ve mikroorganizmaları ortam ve yüzeylerden uzaklaştırıp yok etmek ancak dezenfektan solüsyonlar ile mümkün olmaktadır.

NOT: YAŞAM ALANLARINIZDA OLUŞAN HER TÜRLÜ KİR VE LEKELERİN TEMİZLENMESİ İÇİN BİZE DANIŞABİLİRSİNİZ.

TELEFON: 0262 323 74 32

E-MAİL: bmtemizlik@mggrooup.com